Categorïau galwadau 999 newydd i wella gofal cleifion ac ymateb ambiwlansys

27.11.25

Bydd newidiadau pellach i'r ffordd y mae galwadau 999 i Wasanaeth Ambiwlans Cymru yn cael eu rheoli yn dod i rym o ddydd Mawrth 2 Rhagfyr.

Bydd y newidiadau hyn yn galluogi'r gwasanaeth ambiwlans i adnabod ac ymateb yn gyflym i bobl ag amrywiaeth o gyflyrau difrifol, sy'n sensitif i amser fel strôc a thrawiadau ar y galon a amheuir, y mae angen rhoi blaenoriaeth iddynt.

Bydd categorïau newydd Oren Nawr, Melyn Cyn Bo Hir a Gwyrdd Wedi'i Gynllunio yn disodli'r categorïau Ambr a Gwyrdd presennol.

Mae hyn yn adeiladu ar y categorïau Arestio Porffor ac Argyfwng Coch, a gyflwynwyd ym mis Gorffennaf ar gyfer y galwadau sy'n peryglu bywyd fwyaf.

O ddydd Mawrth ymlaen, pan fydd rhywun yn ffonio 999 mewn argyfwng bydd pum categori ymateb ambiwlans newydd:

• Arestiad Porffor – ar gyfer pobl sy'n profi ataliad ar y galon neu anadlol sydd angen ambiwlans ar unwaith.
• Argyfwng Coch – i bobl sydd mewn perygl uchel o gael ataliad ar y galon neu ar y galon, er enghraifft, rhywun sy'n tagu, sydd angen cymorth ar unwaith.
• Orange Now – ar gyfer cyflyrau difrifol, sydd angen asesiad clinigol wyneb yn wyneb, profion a throsglwyddo i ysbyty neu ofal arbenigol – er enghraifft, rhywun â symptomau sy'n awgrymu strôc neu drawiad ar y galon.
• Melyn Cyn Bo Hir – ar gyfer pobl sydd angen eu hasesu yn gyntaf, naill ai dros y ffôn neu wyneb yn wyneb, cyn i glinigwr benderfynu ar y camau nesaf mwyaf priodol ar gyfer eu gofal. Er enghraifft, person â phoen yn yr abdomen, neu anaf nad yw'n ddifrifol. Gallai pobl aros gartref ar ôl triniaeth, neu gallai'r gwasanaeth ambiwlans drefnu cludiant i glinig neu ysbyty, yn dibynnu ar y camau gweithredu mwyaf priodol ar gyfer eu hanghenion.
• Cynllun Gwyrdd – ar gyfer galwadau llai brys, fel rhywun â haint ysgafn. Gellid trin pobl yn ddiogel gartref gyda'r gofal cywir gan wasanaethau lleol.

Bydd y model newydd yn categoreiddio galwadau brys yn ôl angen, nid yn unig amser ymateb ambiwlansys, gyda'r nod o wella canlyniadau a phrofiadau pobl.

Bydd pobl yn cael eu hasesu gan ddefnyddio triage clinigol gwell i nodi eu hanghenion clinigol yn well a bydd pobl sydd angen ymateb cyflymach a chludiant i'r cyfleuster gofal iechyd cywir yn cael blaenoriaeth.

Byddant yn cael eu paru â'r adnodd mwyaf priodol, boed hynny'n ambiwlans brys, yn ymarferydd parafeddyg uwch neu'n ddewisiadau eraill, fel cludiant cleifion wedi'i gynllunio neu hunanofal.

Mae'r newidiadau wedi'u cynllunio i leihau derbyniadau diangen i'r ysbyty yn ddiogel a chefnogi gofal yn agosach at adref lle mae hynny'n ddiogel yn glinigol.

Drwy deilwra ymatebion i anghenion unigol, bydd pobl yn derbyn gofal mwy amserol ac effeithiol.

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Iechyd a Gofal Cymdeithasol, Jeremy Miles: “Mae’r model ymateb ambiwlans newydd hwn yn ymwneud â sicrhau bod pawb yn cael y gofal cywir ar gyfer eu cwyn neu gyflwr.

“Drwy wella gwneud penderfyniadau clinigol a chyflwyno categorïau ymateb newydd, byddwn yn cyflawni canlyniadau a phrofiadau gwell i bobl ledled Cymru.

“Bydd y dull newydd yn cael ei werthuso i sicrhau ei fod yn cyflawni’r gwelliannau mewn gofal cleifion yr ydym yn eu disgwyl.

“Rydym yn gweld canlyniadau cadarnhaol o’r newidiadau a gyflwynwyd ym mis Gorffennaf ac rydym am weld y system hon yn achub mwy o fywydau ac yn darparu profiadau gwell i bobl ledled Cymru.”

Dywedodd Cyfarwyddwr Gweithredol Parafeddygaeth Gwasanaeth Ambiwlans Cymru, Andy Swinburn: “Yn draddodiadol, mae galwadau i Wasanaeth Ambiwlans Cymru wedi cael eu categoreiddio fel Coch, Ambr neu Werdd, ond mae wedi dod yn amlwg bod y categorïau hyn wedi ehangu dros amser, gan arwain at ddefnydd aneffeithlon o adnoddau ambiwlans.

“Nid yw’r categori Ambr presennol yn benodol – sy’n cynrychioli tua 70% o’r cyfanswm o’r galw – yn caniatáu ymateb mwy targedig i gyflyrau difrifol fel strôc neu glun wedi torri, sy’n golygu bod rhai cleifion yn aros yn llawer hirach nag y byddai unrhyw un ohonom yn ei hoffi.

“Mae natur sut mae pobl yn cyflwyno eu hunain i 999 wedi newid ac mae'n bwysig adlewyrchu hyn yn y ffordd rydym yn ymateb, yn gyntaf ac yn bennaf i gynyddu argaeledd ambiwlansys i'r rhai sydd wir ei angen ond hefyd i sicrhau bod pobl y gellir gofalu amdanynt yn agosach at adref yn cael y cyfle hwnnw.”