Gwasanaeth Ambiwlans Cymru a Phrifysgol Newcastle yn dechrau treial strôc arloesol newydd

22.07.26

Mae Gwasanaeth Ambiwlans Cymru yn cymryd rhan mewn astudiaeth newydd sydd â'r nod o adnabod cleifion sydd â math penodol o strôc yn gyflym.

Mae astudiaeth PRONTO, mewn partneriaeth â Phrifysgol Newcastle, yn ceisio nodi'n gyflym gleifion sydd wedi dioddef math difrifol o strôc o'r enw strôc rhwystr pibellau gwaed mawr (LVO).

Mae angen llawdriniaeth frys o'r enw thrombectomi ar gleifion sydd â'r math hwn o strôc i gael gwared ar geuladau gwaed sy'n rhwystro rhydwelïau yn yr ymennydd.

Ar hyn o bryd nid oes unrhyw asesiadau na phrofion penodol y gall staff ambiwlans eu defnyddio i benderfynu a yw strôc LVO yn digwydd ond mae astudiaeth PRONTO yn gobeithio newid hynny.

Mae'r treial newydd yn cynnwys prawf gwaed pigo bys o'r enw prawf LVOne a ddarperir gan Upfront Diagnostics Ltd, Caergrawnt, ynghyd â chyfathrebu dros y ffôn rhwng criwiau ambiwlans a staff yr ysbyty.

Mae'r prawf pigo bys yn mesur dau gemegyn gwaed o'r enw 'd-dimer' a 'GFAP' ac mae ymchwil cynharach a gynhaliwyd mewn ysbytai yn awgrymu bod y cemegau hyn gyda'i gilydd yn dynodi strôc LVO.

Lle amheuir strôc LVO, y cyflymaf y derbynnir thrombectomi, yna gorau oll yw'r prognosis a'r siawns o wella i'r claf.

Fodd bynnag, mae thrombectomi yn arbenigol iawn a dim ond mewn rhai ysbytai rhanbarthol y mae ar gael.

Ar hyn o bryd, dim ond ar ôl profion yn ysbyty lleol y cleifion i gadarnhau'r math o strôc y mae thrombectomi mewn ysbytai arbenigol fel arfer yn digwydd, gan gymryd amser ychwanegol ac oedi triniaeth addas, wedi'i theilwra.

Dywedodd Josh Miller, Pennaeth Ymchwil ac Arloesi yng Ngwasanaeth Ambiwlans Cymru: “Mae’r ymchwil hon yn gwerthuso a yw asesiad ambiwlans newydd yn ddigon cywir i’w ddefnyddio yn y dyfodol wrth nodi pobl sydd wedi cael strôc LVO ac a allai fod angen thrombectomi arnynt.

“Gyda’r wybodaeth newydd hon, gellid mynd â chleifion yn syth i ysbytai arbenigol sydd â’r offer a’r barodrwydd i gyflawni’r thrombectomi angenrheidiol.

“Mewn argyfyngau meddygol amser-gritigol fel strôcs LVO, mae hyn â’r potensial i wneud gwahaniaeth enfawr i’w siawns o oroesi ac adferiad.”

Yng Nghymru, mae'r treial PRONTO ar gael ar hyn o bryd i griwiau sy'n cludo cleifion i Ysbyty Treforys yn Abertawe.

Dywedodd Dr Manju Krishnan, Prif Ymchwilydd ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe ac Arweinydd Ymchwil Strôc Cymru: “Yn dilyn trafodaethau agos gydag arweinydd y Rhwydwaith Cyflenwi Ymchwil Cenedlaethol a Phrifysgol Newcastle ynghylch astudiaeth PRONTO yng Nghymru, rydym wrth ein bodd yn gweld y treial bellach ar y gweill.

“Rwyf fi, a’r tîm ehangach ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe, yn gyffrous iawn i gynnal yr ymchwil yn Ysbyty Treforys, gan ein bod yn credu y gallai’r treial fod o fudd i ddioddefwyr strôc nid yn unig yng Nghymru, ond ledled y DU gyfan.

Yn ogystal â Chymru, mae treialon hefyd yn digwydd ar draws safleoedd yn Lloegr fel rhan o'r bartneriaeth ehangach â Phrifysgol Newcastle.

Dywedodd Christopher Price, Athro Strôc ac Ymchwil Iechyd Cymhwysol ym Mhrifysgol Newcastle, sy'n cyd-arwain yr astudiaeth gyda Dr Lisa Shaw, Darllenydd mewn Ymchwil Strôc: "Roedd canlyniadau astudiaethau a ddefnyddiodd y prawf LVOne yn yr ysbyty yn addawol, felly rydym nawr yn gobeithio dangos y gall helpu i nodi cleifion sy'n addas ar gyfer thrombectomi tra byddant yn dal yn yr ambiwlans.

"Os yw'r astudiaeth yn llwyddiant, yna byddai'r prawf yn cyflymu triniaeth ac yn gwella adferiad i nifer fawr o oroeswyr strôc."