Mae goroeswr ataliad ar y galon wedi ailymuno â gwirfoddolwr a helpodd i achub ei bywyd

21.08.26

Mae menyw o Donyrefail wedi ailymuno â gwirfoddolwr Gwasanaeth Ambiwlans Cymru a oedd y cyntaf i gyrraedd y lleoliad ar ôl iddi gael ataliad ar y galon gartref.

Cwympodd Jenny Kastrian, 78, sydd wedi byw yn Nhonyrefail gyda'i gŵr John, 68, ers 2023, gartref heb rybudd.

Sylweddolodd ei gŵr John yn gyflym fod Jenny mewn cyflwr difrifol a ffoniodd 999, lle cafodd ei gysylltu â'r trinwr galwadau brys, William Funston-Jones, sydd wedi ei leoli yn Llanelwy, Gogledd Cymru.

Cofiodd John: “Roedd William yn anhygoel ac arhosodd yn dawel iawn tra roedd yn egluro sut i berfformio CPR ar Jenny, a helpodd fi i ganolbwyntio’n wirioneddol ar yr hyn oedd angen i mi ei wneud.

“Er mai dim ond ychydig funudau oedd hi cyn i gymorth gyrraedd, roedd yn teimlo fel oes ac roeddwn i'n dechrau blino'n fawr o'r CPR.

“Roedd yn rhyddhad enfawr pan sylweddolais nad oeddwn ar fy mhen fy hun mwyach, ond yna fe ddaeth i’m meddwl y byddai’n rhaid i mi adael Jenny am ychydig eiliadau tra byddwn i’n rhedeg i lawr y grisiau i agor y drws ffrynt.”

Er rhyddhad i John, agorodd y drws i ddod o hyd i Ymatebydd Cyntaf Cymunedol (CFR) gwirfoddol, Gary Davies MBE.

Dyfarnwyd yr urdd Aelod o Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (MBE) i Gary, sydd hefyd wedi'i leoli yn Nhonyrefail, yn ddiweddar, i gydnabod ei oes eithriadol wedi'i chysegru i ddiogelwch y cyhoedd, ymateb i argyfyngau, a lles cymunedol.

Dywedodd Gary: “Pan gyrhaeddais, gallwn weld bod John wedi blino’n lân ar ôl rhoi CPR ar Jenny ond roedd yn rhaid i mi ofyn iddo fynd yn ôl ati a pharhau am ychydig eiliadau yn rhagor tra roeddwn i’n paratoi fy nghit.

“Roedd Jenny ar ben y grisiau, sy’n golygu bod mynediad ati wedi’i gyfyngu ac y byddai’n anodd ei chael hi i lawr y grisiau ac allan o’r tŷ.

“Ar ôl rhywfaint o anhawster, llwyddais i sicrhau llwybrau anadlu Jenny a chysylltu’r padiau diffibriliwr.

“Rhoddais ddau sioc cyn i gefnogaeth bellach gyrraedd ar ffurf Parafeddyg Uned Ymateb Acíwtedd Uchel Cymru, Alex Morgan, a osododd ei badiau diffibriliwr tra roeddwn i’n parhau â CPR.

“Diolch byth, canfu Alex ei bod hi mewn rhythm y gellid ei siocio ac ar ôl rhoi un sioc arall iddi, llwyddon ni i gael curiad calon a dychweliad cylchrediad digymell.”

Gyda chymorth criw arall ac arbenigwyr o'r Gwasanaeth Adalw a Throsglwyddo Meddygol Brys (EMRTS), a gyrhaeddodd mewn ambiwlans awyr a thimau o Wasanaeth Tân ac Achub De Cymru, cafodd Jenny ei rhyddhau o'i thŷ a'i chludo i'r ysbyty.

Parhaodd Gary: “Rwyf eisiau dweud, er mai fi oedd y cyntaf i gyrraedd y lleoliad, na allaf gymryd y clod am achub bywyd Jenny.

“Roedd hon yn ymdrech tîm go iawn gyda chriwiau o Wasanaeth Ambiwlans Cymru, Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru ac Ambiwlans Awyr Cymru i gyd yn dod at ei gilydd.

“Mae hefyd yn bwysig cydnabod yr ymyrraeth gynnar hanfodol gan John pan roddodd CPR i Jenny a rôl William Funston-Jones, a’i tywysodd drwy’r broses dros y ffôn.

Treuliodd Jenny, sydd wedi gwella'n rhyfeddol ers hynny, sawl wythnos yn yr ysbyty cyn cael caniatâd i fynd adref lle mae hi'n parhau i adennill ei chryfder.

Dywedodd Jenny: “Does gen i ddim byd ond edmygedd a diolchgarwch aruthrol i bawb a oedd yn rhan o achub fy mywyd.

“Rwy’n dal i gael fy syfrdanu gan nifer enfawr y bobl ac adnoddau a ddaeth i’m cartref ac a ymladdodd i’m cadw’n fyw.

“Mae’n syniad gwirioneddol ostyngedig a chynnes gwybod bod cymaint o bobl wych, medrus ac ymroddedig allan yna sy’n gwneud hyn o ddydd i ddydd.”